Мектептегі сабақта кей бала ойын ашық жеткізеді, ал енді бірі қателесуден қорқып үндемейді. Қонаевтағы ата-аналар мен мұғалімдер үшін баланың пікірін тыңдау – оның өзіне сенімін дамытуға көмектесетін маңызды қадам. Дегенмен пікір айту өзгені бөлмей, дәлелмен сөйлеуді де үйренуді талап етеді.
Үйде қарапайым тақырыпты бірге талқылауға болады: демалысты қалай өткізген дұрыс, кітап кейіпкері неге солай әрекет етті, отбасы қандай ортақ іс жасай алады? Үлкендер баланың жауабын бірден жоққа шығармай, ойын нақтылауға көмектессе, әңгіме нәтижелі болады. Әр пікірді мақұлдау міндетті емес, құрметтеу маңызды.
Мектепте де пікірталас мәдениетін шағын тапсырмалар арқылы дамытуға болады. Оқушы қарсы көзқарасты тыңдап, сұрақ қойып, дерек пен болжамның айырмасын түсінгені жөн. Мұндай дағды әлеуметтік желідегі ақпаратты бағалауға да көмектеседі. Сөз бостандығы жауапкершілікпен қатар жүреді.
Бала өзін тыңдайтын ортада өссе, қиындықты да жасырмай айтуға бейім болады. Өз ойын жеткізе алатын жас өзгенің құқығын да жақсырақ түсінеді. Бұл қасиет отбасына, мектепке және болашақ қоғамға бірдей қажет.