2026 жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша қазақстанда тауарлық газдың бағасы 33 пайызға өсуі мүмкін.Бұл туралы ұлттық экономика Министрлігі хабарлайды. Соңғы жылдары коммуналдық қызметтерге тарифтерді көтеру қоғамдағы ең көп талқыланатын мәселелердің біріне айналды. Сарапшылардың пікірінше, газ бағасының өсуі халықтың күнделікті шығындарына ғана емес, жалпы ел экономикасына да әсер етуі мүмкін.
Қазіргі уақытта Қазақстанда газдың текше метрінің орташа бағасы аймақтарға байланысты шамамен 20-40 теңгені құрайды. Егер баға 33 пайызға көтерілсе, онда кейбір аймақтарда тариф 50 теңгеге жетуі мүмкін. Мысалы, айына орта есеппен 300 текше метр газды пайдаланатын отбасы шамамен 9-10 мың теңге төлейді, жаңа тариф бойынша бұл көрсеткіш 12-13 мың теңгеге дейін өсуі мүмкін. Яғни, бір отбасының коммуналдық шығындары айына орта есеппен 3-4 мың теңгеге артады.
Экономистердің пікірінше, газ бағасының өсуі халыққа ғана емес, бизнес секторына да әсер етеді. Қазақстанда өндірістің едәуір бөлігі табиғи газды пайдаланады. Энергетика Министрлігінің мәліметінше, елдегі электр және жылу электр станцияларының шамамен 30 пайызы газбен жұмыс істейді. Нәтижесінде тарифтердің көтерілуі өндіріс шығындарын арттырып,тауар бағасының өсуіне әкелуі мүмкін.
Қазіргі Уақытта қазақстанда инфляцияның жылдық деңгейі 11 пайыздан асады.Сарапшылар коммуналдық қызметтерге тарифтердің көтерілуі инфляцияны тағы 1-2 пайызға арттыруы мүмкін екенін атап өтті. Азық-түлік, қоғамдық тамақтандыру және қызмет көрсету бағасының өсу қаупі әсіресе жоғары.
Статистикаға сүйенсек, Қазақстанда халықтың орташа айлық жалақысы шамамен 430 мың теңгені құрайды, бірақ көптеген аймақтарда халықтың табысы әлдеқайда төмен. Коммуналдық төлемдердің өсуі, әсіресе ауылдық жерлерде, республикалық бюджетке айтарлықтай әсер етуі мүмкін.
Сарапшылардың пікірінше, бағаның өсуіне газ саласындағы инфрақұрылымның нашарлауы да әсер етеді. Қазіргі уақытта елдегі кейбір газ желілерінің тозуы 60%- ға жетті. Үкімет газ кен орындарын игеру және инфрақұрылымды жаңғырту үшін қосымша инвестициялар қажет дейді.
Алайда, бұл мәселе бойынша пікірлер қоғамда әр түрлі. Әлеуметтік желілерде тұрғындардың көпшілігі ставкалардың өсуі үй шаруашылығының табысының өсуімен сәйкес келмейтінін айтады. Кейбір сарапшылардың пікірінше, үкімет халықтың әлеуметтік осал топтары үшін жеңілдіктер мен субсидиялар көлемін ұлғайтуы керек.
Газ бағасының өсуі-бұл жалпы өзгеріс қана емес, сонымен бірге ел экономикасы мен халықтың әлеуметтік жағдайына әсер ететін күрделі мәселе. Сондықтан бұл шешімнің салдарын барынша азайту үшін мемлекет пен қоғам арасындағы тиімді тепе-теңдік қажет.
Абдрахманова Адина Асқарқызы