Біздің орталық үшін экономикалық көрсеткіштердің мәні есептегі санмен ғана өлшенбейді. Өсім отбасының табысына, тұрақты жұмыс орнына, баланың білім алу мүмкіндігіне, баспана мен күнделікті қызметтердің қолжетімділігіне әсер еткенде ғана тұрғын оны сезінеді. Сондықтан Алматы облысының 2026 жылғы алғашқы тоқсандағы нәтижелерін Қонаев отбасыларының нақты тұрмысы тұрғысынан қарастыру маңызды.
Ұлттық статистика бюросының ресми дерегіне сәйкес, 2026 жылдың қаңтар-наурыз айларында Алматы облысының жалпы өңірлік өнімі ағымдағы бағамен 1 триллион 619 миллиард теңгеден асты. Нақты өсім өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 6,8 пайыз болды. ЖӨӨ құрылымында тауар өндірудің үлесі 41,9 пайызды, қызмет көрсету саласының үлесі 47 пайызды, қалған 11,1 пайызы өнімдерге салынатын таза салықтарды құрады. Бұл облыстың бір ғана салаға тәуелді емес екенін көрсетеді.
Қонаев үшін мұндай тепе-теңдіктің маңызы ерекше. Қала облыс орталығы ретінде әкімшілік қызметпен ғана шектелмеуі керек. Туризм, құрылыс, шағын бизнес, медицина, білім, сауда, көлік және цифрлық қызметтер қатар дамығанда ғана тұрғындар үшін әртүрлі жұмыс мүмкіндігі пайда болады. Бір саладағы маусымдық өзгеріс бүкіл отбасының табысына әсер етпеуі үшін тұрақты әрі сапалы жұмыс орындары қажет.
Алайда экономикалық өсімді азамат ең алдымен жалақысынан және күнделікті шығынынан сезінеді. 2026 жылғы I тоқсанда Алматы облысындағы орташа айлық атаулы жалақы 376 012 теңге болып, бір жылда 10,9 пайыз өскен. Сол кезеңдегі нақты жалақы индексі 99 пайызды құрады. Бұл қағаздағы табыс көбейгенімен, баға өзгерісін ескергенде сатып алу қабілеті толық артпағанын білдіреді. Сондықтан отбасының әл-ауқатын тек орташа жалақымен бағалау жеткіліксіз.
Орташа көрсеткіш әр отбасының жағдайын бірдей көрсетпейді. Бір үйде екі адам тұрақты жұмыс істесе, екінші отбасында жалғыз асыраушы болуы мүмкін. Көпбалалы отбасының, мүгедектігі бар адамды бағып отырған үйдің, жұмыссыз азаматтың немесе жалдамалы баспанада тұратын жастың шығыны әртүрлі. Сол себепті әлеуметтік қолдау көрсетілгенде адамның нақты өмірлік жағдайы, табыс тұрақтылығы және өз бетімен жағдайын жақсарту мүмкіндігі бірге қарастырылуы тиіс.
Қонаевта электрмен қамту, жол, су, жарық, газдандыру, жағажайларды абаттандыру, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және қоғамдық қауіпсіздік бағытындағы жобалар жоспарланған. Бұл жұмыстар тұрғындардың өмір сапасын жақсартумен қатар жаңа кәсіп ашуға да жағдай жасайды. Тұрақты электр, сапалы жол, қауіпсіз көше және сенімді интернет болмаса, қонақүй, дәмхана, шеберхана, шағын өндіріс немесе үйден көрсетілетін цифрлық қызметтің дамуы қиындайды.
Өсімнің сапасы тұрақты жұмыс орындарының саны мен сипатына қарай бағалануы керек. Қысқа мерзімді құрылыс жұмысынан бөлек, қалаға білікті маманды қажет ететін өндіріс, медицина, білім, туризм және қызмет көрсету орындары керек. Жастарға бос жұмыс орны туралы ақпарат қана емес, кәсіптік бағдар, қайта даярлау, тәжірибе жинау және еңбек құқығын білу мүмкіндігі қажет. Ал ұзақ уақыт жұмыссыз қалған азаматқа кейде бір ғана вакансия емес, психологиялық және әлеуметтік қолдау да керек болады.
Отбасын қолдау орталығының жұмысы отбасындағы мәселені бір ғана себеппен байланыстырмай қарауға негізделеді. Жұмыссыздық қарызға, отбасылық жанжалға, күйзеліске және баланың қажеттіліктерін өтеудің қиындауына ұласуы мүмкін. Сондықтан азаматқа кеңес беру кезінде жұмыспен қамту, әлеуметтік көмек, құқықтық бағыттау және отбасылық қолдау мүмкіндіктерін өзара байланыстыру маңызды.
Қонаевқа келетін туристің шығыны жергілікті дәмханаға, дүкенге, тасымалдаушыға, қолөнершіге және қызмет көрсетушіге жеткенде ғана туризм қала экономикасына кең әсер етеді. Шағын бизнеске қолайлы орта дегеніміз тек несие немесе грант емес; ашық ереже, инженерлік желі, таза жағалау, қауіпсіз көше, сапалы интернет және білікті қызметкер де соның бөлігі.
I тоқсандағы 6,8 пайыздық өсім – жақсы белгі. Бірақ біз үшін негізгі сұрақ: бұл өсім Қонаев отбасына қандай тұрақты табыс, қандай қызмет және қандай қауіпсіз орта әкеледі? Статистиканың шынайы құны санды күнделікті өмірдегі нәтижеге айналдыра алғанда көрінеді. Экономикалық даму мен отбасының әл-ауқаты бір-бірінен бөлек ұғым емес.
Назерке ИНАҚЫН