Меншікті қорғау тек қымбат дабыл жүйесін орнатудан басталмайды. Құқық бұзушылыққа кейде ашық қалған есік, қараусыз қойылған сөмке, көлікте көрініп тұрған телефон немесе әлеуметтік желіде жарияланған ұзақ сапар туралы ақпарат мүмкіндік береді. Сондықтан мүлік қауіпсіздігінің ең тиімді тетіктерінің бірі – күнделікті сақтықты тұрақты әдетке айналдыру.
Пәтер мен жеке үй үшін алғашқы қорғаныс – сапалы есік, берік жақтау және сенімді құлып. Есіктің тек құлпын емес, топсасы мен қорабын да тексеру қажет. Бірінші қабаттағы және сырттан оңай қолжетімді терезелерге қосымша қорғаныс қарастырылғаны дұрыс. Үйден ұзақ уақытқа кетсеңіз, пошта мен жарнаманың есік алдында жиналмауын сенімді көршіден өтінуге болады. Ал демалысқа шыққаныңызды нақты уақыт режимінде әлеуметтік желіде көрсету бөтен адамға үйдің бос екенін аңғартуы ықтимал.
Подъезд бен ауладағы ортақ мүлік те тұрғындардың қауіпсіздігіне әсер етеді. Жарықтың жанбауы, домофонның істемеуі немесе жертөле мен шатырға кіретін есіктің ашық қалуы ұры үшін қолайлы жағдай туғызады. Қонаев пен Шеңгелді аумағында бейнебақылау жүйесін кеңейту жоспарланғанымен, камераның болуы қарапайым сақтықтан бас тартуға себеп емес. Тұрғындар істемей тұрған шамды, сынған құлыпты немесе подъезде ұзақ уақыт жүрген күмәнді адамды назарсыз қалдырмауы керек.
Көлік иелеріне салонда телефон, сөмке, құжат, ақша және бағалы зат қалдырмауға кеңес береміз. Зат бос қораптың ішінде болса да, сырт көз оның ішінде не барын білмейді. Автокөлікті жарық әрі адам жүретін жерге қойған жөн. Велосипед пен самокатты бірнеше минутқа қалдырғанда да, рамасын қозғалмайтын тірекке сапалы құлыппен бекіту қажет. Оның сериялық нөмірі мен фотосын алдын ала сақтау жоғалған жағдайда іздестіру жұмысын жеңілдетеді.
Телефонның өзі ғана емес, ондағы дербес деректер мен цифрлық аккаунттарға қолжетімділік те қорғалуға тиіс. Құрылғыға күрделі құпиясөз орнатып, экран құлпын қосу, маңызды деректердің резервтік көшірмесін сақтау және қашықтан табу мүмкіндігін баптау пайдалы. Банк қосымшасы мен электронды поштаға бірдей құпиясөз қолдануға болмайды. Телефон жоғалғанда байланыс операторына және банкке жедел хабарлап, SIM-карта мен қаржылық қосымшаларға қолжетімділікті шектеу қажет.
Онлайн сауда кезінде қауіп басқа түрде төнеді. Тауарды көрмей тұрып толық алдын ала төлем жіберу, жалған жеткізу сілтемесіне карта мәліметтерін енгізу немесе бейтаныс адамның телефонға қашықтан басқару бағдарламасын орнату туралы талабын орындау қауіпті. Сатушының парақшасындағы әдемі суреттер мен көп пікір оның адалдығына кепіл болмайды. Тауарды қауіпсіз жерде тексеріп, төлемді ресми және түсінікті арна арқылы жасаған дұрыс.
Ұрлық болғанын байқасаңыз, бөлмені жинауға, заттарды орнына қоюға немесе күмәнді нысандарды ұстауға асықпаңыз. Оқиға орнын мүмкіндігінше өзгеріссіз сақтап, дереу 102-ге хабарлау керек. Жоғалған заттың фотосы, сериялық нөмірі, сатып алу құжаты, ерекше белгісі және камера жазбасы іздестіруге көмектеседі. Көрген адамның нақты уақыт пен орынды есте сақтауы да маңызды.
Көршілік чат жедел ақпарат алмасудың пайдалы құралы бола алады. Бірақ онда дәлелсіз айыптау мен адамның бейнесін «ұры» деп жариялау дұрыс емес. Күмәнді жағдай туралы жазғанда уақытты, орынды, көліктің белгісін және байқалған әрекетті ғана көрсету қажет. Камера жазбасын алдымен полицияға берген жөн. Бұл бір жағынан қауіптің алдын алуға, екінші жағынан жазықсыз адамның беделіне нұқсан келтірмеуге мүмкіндік береді.
Меншік қауіпсіздігі – полицияның ғана міндеті емес. Үй иесінің сақтығы, көршілердің байланысы, МИБ немесе ПИК жұмысы, көшедегі жарық пен бейнебақылау бір-бірін толықтырғанда нәтиже болады. Қарапайым ережелерді күн сайын орындау мүлікті ғана емес, отбасының тыныштығын да қорғайды.
Байкулов Айдос Арупджанович, Қонаев қаласы бойынша Қоғамдық қауіпсіздік бөлімі бастығының орынбасары, полиция подполковнигі