Тарихи роман оқырманды өткен заманға жақындатады. Кейіпкердің сөзі, үйдің көрінісі, оқиғаның шиеленісі арқылы дәуірдің тынысы сезіледі. Бірақ роман – көркем шығарма. Онда шынайы тұлғалармен қатар ойдан жасалған кейіпкерлер, авторлық болжам мен әдеби тәсіл болуы мүмкін. Сондықтан романдағы әр сөйлемді тарихи факт ретінде қайталау дұрыс емес.
Қонаевтағы жас оқырман белгілі бір оқиғаға қызықса, оны энциклопедиядан, ғылыми еңбектен немесе музейдің сенімді материалынан салыстырып қарай алады. Датаны, жер атауын және тарихи тұлғаның өмірбаянын бөлек тексеру пайдалы. Бір-біріне қайшы дерек кездессе, қай басылымның неге сүйенгенін анықтауға тырысу керек.
Мұндай салыстыру шығарманың құндылығын кемітпейді. Керісінше, жазушының қандай көркемдік шешім қабылдағанын түсінуге көмектеседі. Мысалы, бір оқиғаны бірнеше кейіпкердің көзімен көрсету тарихи құжатта болмауы мүмкін, бірақ адам мінезін ашуға қызмет етеді. Оқырман дерек пен қиялдың шекарасын ажыратуды үйренеді.
«Кітап оқитын ұлт» идеясы үшін көп кітап оқудан бөлек, оқығанға сын көзбен қарау маңызды. Тарихи роман осы қабілетті жаттықтыруға қолайлы. Өткенді құрметтеу дәлелді сұрақ қоюға кедергі емес.