Көркем әдебиеттегі күрделі мінез туралы сөз қозғалғанда, алдымен қарапайым тұрғынның тәжірибесіне назар аударған дұрыс. Қаладағы өзгерісті үлкен есептен бұрын күн сайын кездесетін қолайлылық пен қолайсыздық көрсетеді. Сол себепті мәселені асығыс бағаламай, себеп-салдарын түсіну қажет.
Мәселенің салдары көбіне бірден байқалмайды: оқырман кейіпкер қателігін байқағанда өзінің ұстанымын да тексереді. Оны елемеу кейін уақытты да, күшті де көбірек жұмсауға әкелуі мүмкін. Ал байыпты көзқарас асығыс айыптаудан немесе тек біреуге жауапкершілік артудан тиімдірек. Бұл жерде өзгенің еңбегін бағалау да ұмыт қалмауы керек. Ортақ игілікке қызмет ететін өзгерістер көбіне көзге түсе бермейтін ұқыпты жұмыстан басталады.
Бұл тұста пікірді оқиғадағы нақты әрекетпен негіздеу талдамалық ойды дамытады. Көп жағдайда бір реттік ескертуден гөрі түсінікті тәртіп пен тұрақты дағды тиімді болады. Балаларға да ереженің мәнін түсіндіргенде, құр тыйымнан гөрі нақты мысал пайдалы.
Ең құндысы — мәселені бір күндік әңгіме ретінде қалдырмау. Бүгін байқалған кемшілікті ертең қайта қарап, нәтиженің бар-жоғын бағалау керек. Сонда тұрғындардың бастамасы нақты пайдалы іске ұласады.