Ішкі істер органдарында көп жыл қызмет еткен адам ретінде жолдағы ауыр оқиғалардың көбі аяқ астынан пайда болмайтынын жақсы түсінемін. Оның алдында жылдамдықты шамадан тыс арттыру, белдік тақпау, телефонға алаңдау, шаршаған күйде көлік жүргізу немесе «жақын жерге ғана барамын» деген немқұрайлылық тұрады. Жол қауіпсіздігі туралы айтқанда, біз айыппұлдан бұрын адам өмірінің бағасын ойлауымыз керек.
Қонаевта жазғы демалыс маусымы қозғалысты күрделендіреді. Қалаға келетін көлік көбейеді, жағажай мен демалыс орындарына баратын бағыттарда балалар, жаяу жүргіншілер, велосипедшілер және самокат мінген жастар жиі кездеседі. Мұндай ортада жүргізуші жолды тек өзіне арналған кеңістік деп қабылдамауы тиіс. Бірнеше минут ұту үшін жасалған қауіпті маневр өзіне де, өзге адамға да орны толмас зардап әкелуі мүмкін.
Қауіпсіздік белдігі қысқа сапарда да тағылуы керек. «Қала ішінде ақырын жүремін» деген ой соқтығысудың болмайтынына кепіл емес. Бала көлікте жасына және салмағына сәйкес арнайы құрылғымен қауіпсіз отырғызылуы тиіс. Ал телефондағы бір хабарламаға қараған бірнеше секундта көлік ондаған метр жүреді. Осы аралықта жаяу жүргінші жолға шығуы, алдыңғы көлік тоқтауы немесе жол жағдайы өзгеруі мүмкін.
Жаяу жүргінші өткеліне жақындағанда жылдамдықты алдын ала төмендету қажет. Жүргізуші баланың әрекеті әрдайым болжамды болмайтынын, егде адамның жолды баяу өтетінін ескеруі керек. Өз кезегінде жаяу жүргінші де көлік толық тоқтағанына көз жеткізбей жолға шықпағаны дұрыс. Телефонға қарап өту, құлаққаппен айналадағы дыбысты естімеу немесе белгіленбеген жерден кесіп өту өз өміріңе қауіп төндіреді.
Мас күйінде рөлге отыруды ешқандай сылтау ақтамайды. «Өзімді жақсы сезініп тұрмын», «бір-ақ бокал іштім», «үйім жақын» деген сөздер алкогольдің реакция мен шешім қабылдауға әсерін жоймайды. Ішімдік ішкен адам такси шақырып, көлік кілтін сенімді адамға бергені дұрыс. Оның рөлге отыруына кедергі болған дос жанжал шығармайды, керісінше ықтимал қайғыны тоқтатады.
2026 жылғы 30 наурызда Қонаевтағы М.Әуезов көшесін күрделі жөндеу басталды. Жоба бойынша ұзындығы 1,2 шақырым жол екі жолақтан төрт жолаққа дейін кеңейтіліп, жұмысты тоғыз ай ішінде аяқтау жоспарланған. Қала мен Шеңгелді елді мекендерінде аялдамалар орнату және жолдарды жөндеу шаралары да жоспарда бар. Жақсы жол қозғалысты жеңілдетеді, бірақ ол жылдамдықты шектен асыруға рұқсат бермейді. Инфрақұрылым жүргізуші мәдениетімен, анық таңбамен, жарықпен және ережені өз еркімен сақтайтын қоғаммен толыққанда ғана шын мәнінде қауіпсіз болады.
Қалааралық сапар алдында көліктің дөңгелегін, жарығын, тежегішін және техникалық сұйықтықтарын тексерген жөн. Шаршау да масаңдық секілді реакцияны баяулатады. Ұйқы қысқанда терезені ашу немесе кофе ішу мәселені толық шешпейді; қауіпсіз жерге тоқтап, демалу қажет. Жолаушы да жүргізушіні асықтырмауы, қауіпті маневр байқаса үндемей қалмауы керек. Жолдағы жауапкершілік тек рөлдегі адамға жүктелмейді.
Мен әр жүргізушіге көлікке отырар алдында бес сұрақ қоюды ұсынар едім: белдік тағылды ма, балалар дұрыс отыр ма, телефон назар аудартпайтын жерде ме, жүргізуші сергек пе, жолға жеткілікті уақыт бөлінді ме? Бұл тексеруге бірнеше секунд кетеді, бірақ сол секундтар бір отбасының амандығын сақтауы ықтимал.
Жол үстінде қарсы алдыңыздағы адамның кім екенін білмеуіңіз мүмкін. Бірақ оның да үйінде күтіп отырған баласы, ата-анасы немесе жақыны бар. Сондықтан жолдағы құрмет – белгісіз адамға жасалған жақсылық емес, қоғамның өзін қорғауы. Үйге бес минут кеш жету – ешқашан жетпей қалу қаупінен әлдеқайда дұрыс таңдау.
Алпысбаев Қалижан, Қонаев қаласының құрметті азаматы, Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің ардагері