Жақсы кітап оқырманды әрдайым өзіне толық қосыла кетуге мәжбүрлемейді. Кейде автордың тұжырымы күмән тудырады, кейіпкердің шешімі ашуландырады, ал шығарма аяқталған соң «басқаша болуы керек еді» деген ой қалады. Мұндай пікір кітапты түсінбегенді білдірмейді. Керісінше, оқырманның мәтінмен іштей әңгімеге кіріскенін көрсетеді.
Қонаевтағы мектептер мен отбасыларда кітапты талқылағанда дұрыс жауапты біреу ғана деп іздемеген пайдалы. Баладан «қай кейіпкер ұнады?» деп сұраумен шектелмей, «неге?» деген сауалды жалғастыру керек. Оқиғадан мысал келтірген бала өз ойын дәлелдеуді үйренеді, ал өзгенің уәжін тыңдаған бала асығыс қорытынды жасамауға бейімделеді.
Ақпарат көп заманда мұндай дағды кітап бетінен тыс жерде де керек. Әлеуметтік желідегі жазбаны оқығанда оның дерегін тексеру, жарнаманың уәдесіне бірден сенбеу, бір мәселенің бірнеше қырын көру – талдамалық ойлаудың күнделікті көріністері. Әдебиет осы сұрақтарды қоя білуге жаттықтырады.
«Кітап оқитын ұлт» жобасының құндылығы да осында: мақсат барлық адамды бірдей ойлауға үйрету емес, өз пікірін жауапкершілікпен қалыптастыратын оқырман тәрбиелеу. Кітап туралы сыпайы келіспеушілік те мәдени әңгіменің бастамасы бола алады.