Өлеңдегі үтірді байқамай оқу нені өзгертеді?

Өлеңді оқығанда біз көбіне ұйқас пен әуенге ереміз. Ал тыныс белгісіне мән бермесек, сөйлемнің мағынасы өзгеруі мүмкін. Үтір кейде ойды бөліп, кейде үннің бағытын өзгертеді; сызықша кідіріс жасап, ерекше екпін береді. Ақынның әр белгісін механикалық ережеге айналдыру дұрыс емес, бірақ оны мүлде елемеу де мәтіннің нәзік қырын жоғалтады.

Оқушы бір шумақты алдымен іштей, кейін дауыстап оқып көрсін. Қай жерде тыныс алу ыңғайлы, қай сөзге екпін түсті, сөйлемнің соңындағы көңіл күй қандай? Осыны салыстыру арқылы өлеңнің құрылымын жақсырақ сезінуге болады. Дегенмен тыныс белгісі әрдайым дауыс кідірісінің нақты ұзақтығын көрсетпейді; көркем мәтінде ырғақ пен мағына қатар жұмыс істейді.

Қонаевтағы әдебиет сабағында немесе үйдегі оқу кешінде бір өлеңді бірнеше адам әртүрлі мәнермен оқи алады. Бұл жерде жалғыз «дұрыс дауыс» іздеуден гөрі, таңдаудың себебін талқылау қызық. Неліктен бір сөзге екпін қойдыңыз? Сол өзгеріс шумақтың әсерін қалай өзгертті? Мұндай сұрақ баланы мәтінге мұқият қарауға үйретеді.

Поэзияны түсіну үшін күрделі терминдерді бірден жаттау шарт емес. Алдымен сөздің дыбысын, тынысын және мағынасын байқау жеткілікті. Тыныс белгісіне назар аударған оқырман өлеңнің өзіне ғана тән ішкі қозғалысын сезіне бастайды.

Ұқсас мақалалар | Статьи по теме

Жаңалықтар | Новости

instagram
@nurlyolke