Көркем шығармадағы баяндаушы әрдайым шындықты толық білмеуі мүмкін. Кейіпкер бір оқиғаны өз пайдасына қарай түсіндіреді, кей нәрсені жасырады немесе қателеседі. Мұны оқырман бірден байқамауы да ықтимал. Сондықтан кітаптағы әр сөйлемді автордың жеке ұстанымы деп қабылдау дұрыс емес. Әдебиетте кейіпкер сөзі, баяндаушы көзқарасы және авторлық құрылым бөлек деңгейде жұмыс істейді.
Мәтінге мұқият қараған адам кейіпкердің айтқаны мен істегенін салыстырады. Ол бір жерде уәде беріп, кейін керісінше әрекет етті ме? Басқа кейіпкерлер сол оқиғаны қалай сипаттады? Мұндай айырмашылық кездейсоқ қате емес, шығарманың маңызды тәсілі болуы мүмкін. Бірақ әр қайшылықты міндетті түрде қасақана өтірік деп бағалауға болмайды; адам жаңылысуы да мүмкін.
Қонаевтағы әдеби талқылауда осы сұрақ қызықты пікірталас туғызады. Қатысушылар кейіпкерді бірден ақтап немесе айыптап тастамай, мәтіннен дәлел іздей алады. Бұл оқырманға ақпараттың кімнің атынан айтылғанын байқауды үйретеді. Күнделікті өмірде де бір оқиға туралы бірнеше адамның баяны әртүрлі болатынын ескеруге көмектеседі.
Көркем әдебиет бізді тек оқиғамен таныстырмайды. Ол сөзге сенудің, күмәнданудың және дерек пен пікірді ажыратудың күрделі тәжірибесін ұсынады. Кейіпкердің шындыққа қатынасын түсіну – кітапты терең оқудың бір жолы.