Кей кітап соңғы бетінде барлық сұраққа жауап бермейді. Кейіпкердің болашағы белгісіз қалады, оқиғаның бір себебі ашылмайды немесе автор шешімді оқырманның өзіне қалдырады. Мұндай финал кей адамға ұнамайды: ол ұзақ оқыған шығармасының нақты аяқталғанын күтеді. Бірақ ашық аяқталу міндетті түрде автордың ойын жеткізе алмағанын білдірмейді.
Мәтінді талдағанда алдымен қандай сұрақ жауапсыз қалғанын анықтап алған дұрыс. Содан кейін кітаптың басындағы ишараларға, кейіпкердің бұрынғы шешімдеріне қайта оралуға болады. Бір болжамды қолдайтын дәлел бар ма, оған қарсы қандай тұс кездеседі? Осы тәсіл оқырманды өз пікірін негіздеуге үйретеді. Бірақ автор айтпаған оқиғаны нақты болғандай жариялау дұрыс емес.
Қонаевтағы кітап клубы осындай шығарманы талқыласа, қатысушылардың әртүрлі ойы әңгімені қызықты етеді. Бір адам үмітті аяқталуды елестетеді, екіншісі мұңды нұсқаны ұсынады. Талқылаудың құндылығы бәрін бір пікірге келтіруде емес. Әркім мәтіннен қандай белгі көргенін түсіндірсе, шығарманың бірнеше қыры ашылады.
Кейде кітап оқырманмен дәл соңғы беттен кейін сөйлесе бастайды. Ашық финал бізге белгісіздікпен жұмыс істеуді, асығыс үкім шығармауды және өз ойымыздың шекарасын тануды үйретуі мүмкін. Мұндай тәжірибе әдебиеттен тыс өмірде де қажет.